Siyaset Âlemi

  Başkanlık sistemi en geniş tanımlaması ile katı bir güçler ayrılığına dayanan, kuvvetler arasında denge ve denetim mekanizmalarının olduğu, halk tarafından seçilen bir kişinin hem devlet başkanı hem de hükümet başkanı konumunda yürütmenin sahibi olduğu, yasama ve yürütmenin karşılıklı olarak birbirlerinin hukuki varlıklarını sonlandıramadığı, demokratik bir hükümet sistemidir. Başkanlık sisteminin belirleyici unsurlarını kendi içinde asli unsurlar ve tali unsurlar şeklinde ayırmak mümkündür. Asli unsurlar şunlardır:

  Yabancılaşma Farsça “yaban” kökünden gelmektedir. En genel anlamı ile bireylerin birbirlerinden, bir ortam ya da süreçten uzaklaşması anlamında kullanılır. Felsefede yabancılaşma ise şeylerin, nesnelerin bilinç için yabancı, uzak ve ilgisiz olması, daha önceden ilgi duyulan şeylere, dostluk içinde bulunulan insanlara karşı kayıtsız kalma, ilgi duymama, hatta bıkkınlık ve tiksinti duyma anlamında kullanılır.

  Adını “kına çiçeği” adlı bir çiçekten aldığı rivayet olunan Kıbrıs, Akdeniz’in 3. Büyük adasıdır. Ada’ya en yakın ülke 70km mesafe ile Türkiye’dir. Ada, Osmanlı Devleti tarafından 1571 yılında fetih edilmeden önce Roma, Yunan, İngiliz, Fenike, Venedik, Arap gibi pek çok devletin idaresi altına girmiştir. Bugün Ada’nın % 35’i Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne, % 60’ı Güney Kıbrıs Rum Yönetimine, % 3’ü İngiltere’ye ve % 2’si de Birleşmiş Milletler Barış Gücü’ne aittir.

  Parlamenter Hükümet Sistemine dair literatürdeki en yaygın tanım şöyledir: Yürütme iktidarının yasama iktidarından kaynaklandığı ve yürütmenin, yasamaya karşı siyasal sorumluluğunun bulunduğu anayasal bir hükümet şeklidir. Bu tanımlamaya bakarak parlamenter sistemin temel iki unsurundan söz edilebilir. 1.    Hükümet yasama organından çıkar. 2.     Hükümetin yasama organına karşı siyasal sorumluluğu mevcuttur.

Başkanlık Sistemi 18.yy’ın sonlarında sömürgeci Avrupa’nın monarşik düzenine karşı bir tepki olarak ABD’de ortaya çıkmıştır. 17 Eylül 1787 tarihinde kabul edilen ve ilk yazılı anayasa olma özelliğine sahip olan ABD Anayasası ile Başkanlık sisteminin de temelleri atılmıştır. Parlamenter sistemin tarihsel süreç içerisinde evrimleşerek oluşmasına karşın Başkanlık sistemi kurucu meclisin kuramsal düzeyde genel çerçevesini belirleyerek pratikte uyguladığı bir hükümet sistemi olmuştur.   Hükümet sisteminin “başkanlık” olarak adlandırılması ise ilk kez İngiliz yazarlar tarafından ve ABD’de oluşan yeni siyasal düzeni tanımlamak için kullanılmıştır.